Historia i misja
W Polsce pierwszy uniwersytet ludowy powstał w Dalkach (obecnie dzielnica Gniezna) w 1921 r. Założony został przez ks. Antoniego Ludwiczaka. Dążeniem Ludwiczaka było, aby w Polsce niepodległej, ale osłabionej przez okres zaborów, przez „wychowanie młodzieży społeczeństwo wzmocnić i zahartować” (X. Antoni Ludwiczak, Uniwersytety Ludowe w Polsce, Poznań 1927).
Pierwsze uniwersytety ludowe na świecie powstały w Danii w połowie XIX wieku. Twórcą idei „szkoły dla życia”, która stanowi podstawę uniwersytetu ludowego, jest duński pastor, pisarz i działacz społeczny Mikołaj Fryderyk Seweryn Grundtvig. Uznawany jest on za ojca uniwersytetów ludowych. Do dziś uniwersytety ludowe traktowane są jako duński fenomen oświatowy.
Koncepcja „szkoły dla życia” stanowiła odpowiedź na krytykę ówczesnego szkolnictwa duńskiego. Zdaniem Grundtviga „szkoła, gdzie chłopcy oderwani od natury, od domowego ogniska i czynnego życia, całe dnie spędzają ze zwieszonymi głowami nad książką i tablicami rachunkowymi, jest prawdziwym przekleństwem dla każdego zawodu życiowego pod słońcem, za wyjątkiem zawodu próżniaków, niewolników, złodziei itp.” (Za: Ks. Janusz Mierzwa, Podstawy religijno-społeczne słuchaczy Ludowego Uniwersytetu Katolickiego Archidiecezji Przemyskiej, Rzeszów 2007). Grundtvig zamiast podręczników zalecał stosować żywe słowo i zasadę poglądowości, a ograniczać nauczanie pamięciowe i kary cielesne.
Misja NUL
Misją Nadgoplańskiego Uniwersytetu Ludowego jako placówki edukacji pozaformalnej dorosłych jest zapewnienie dostępu do edukacji i rozwoju osobistego mieszkańcom wsi i małych miast, niezależnie od ich wykształcenia czy statusu społecznego. Naszym celem jest promowanie krytycznego myślenia, wspieranie zaangażowania społecznego, aktywności obywatelskiej oraz rozwijanie kompetencji potrzebnych do skutecznego funkcjonowania w dzisiejszym społeczeństwie – aby każdy mógł stać się obywatelem wnoszącym wkład w społeczność. By wyzwalać energię społeczną i budować Wspólnoty stosujemy metody edukacji oparte na modelu grundvigiańskim oraz koncepcji edukacyjnej ks. A. Ludwiczaka,. Tworzymy przyjazne środowisko rozwoju bez stresujących ocen i egzaminów,
Nasze działania wpisują się w ideę uczenia się przez całe życie (lifelong learning).
